Królik * Świat Królików * Zapraszamy wszystkich króliczych fanów! *

Toksoplazmoza (Toxoplasmosis)

toksoplazmoza, to choroba odzwierzęca czyli taka, którą człowiek może zarazić się od zwierząt.

Czynnik etiologiczny. Toxoplasma gondi - pierwotniak zaliczany do kokcydiów

Rezerwuar i drogi zakażenia.
Żywicielem ostatecznym jest kot domowy, żywicielem pośrednim są ptak i ssaki (wraz z człowiekiem). Źródłem zakażenia jest pokarm zanieczyszczony oocystami oraz mięso zawierające cysty pasożyta, łożysko zarażonej matki.

Drogi szerzenia.
Żywiciel pośredni zaraża się drogą pokarmową. Szczególnie niebezpieczne są oocysty wytwarzające się w nabłonku jelitowym kotowatych (rozwój płciowy) a następnie wydalane z kałem zwierzęcia na zewnątrz. Oocysty te po kilkudniowym przebywaniu w środowisku nabierają cech inwazyjnych. Bardzo niebezpiecznym źródłem zakażenia jest ziemia zarażona kałem kocim ( powinno się myć ręce i czyścić paznokcie po kontakcie z ziemią, koty nie powinny mieć dostępu do piaskownic). Oocysty są przenoszone przez muchy, karaluchy. Do zarażenia dochodzi najczęściej w następstwie spożycia surowych lub niedogotowanych produktów mięsnych, w których znajdują się cysty (zawierające komórki pasożyta zwane bradyzoitami), także surowego mleka. Do zakażenia za pomocą tachyzoitów (namnażających się w makrofagach), które przenikają przez łożysko i uszkodzona skórę dochodzi rzadko. Tachyzoity mogą być obecne w wydzielinach chorych zwierząt domowych i przez kontakt bezpośredni doprowadzać do zakażenia.

Koty zarażają się poprzez zjedzenie oocyst (z kału innych kotów), lub zjedzenie zakażonego cystami mięsa innych zwierząt, możliwe jest też zakażenie śródmaciczne.
Zakażony kot w czasie inwazji wydala oocysty z kałem przez około 2 tygodnie. Oocysty po kilkudniowym przebywaniu w środowisku nabierają cech inwazyjnych (nie są inwazyjne bezpośrednio po wydaleniu). W okresie ostrym inwazji chore zwierzęta mogą zarazić ludzi na drodze kontaktu bezpośredniego.

Objawy u ludzi.
Toksoplazmoza nabyta najczęściej przebiega bezobjawowo i przechodzi w stan ostry dopiero po obniżeniu odporności organizmu (podawanie leków obniżających odporność organizmu, AIDS). Okres wylęgania choroby to około 11-13 dni.
Forma nabyta przybiera przeważnie postać:
*węzłową (powiększenie węzłów chłonnych szyjnych i podżuchwowych oraz podwyższona temperatura)
*oczną (zapalenie siatkówki i naczyniówki)
* oponowo-mózgową
Przebieg toksoplazmozy wrodzonej uzależniony jest w dużym stopniu od tego, w jakim okresie dochodzi do zakażenia płodu. W przypadku, gdy noworodek zostanie zakażony tuż przed urodzeniem głównymi objawami są: zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, wymioty, biegunka, podwyższona temperatura, senność, drgawki, wysypka, zapalenia naczyniówki i siatkówki oraz zaburzenia psychoruchowe.
U kobiet zakażonych w czasie ciąży dochodzi do ronień.

Objawy u królików. Króliki mogą się zarazić poprzez zjedzenie oocyst pochodzących z kału kota, lub zjedzenie zanieczyszczonego pokarmu.
Po wniknięciu oocyst do organizmu dochodzi do fazy rozrostowej gdzie następuje szybki śródkomórkowy rozwój tachyzoitów. Po tej fazie następuje faza spoczynku, podczas której pojawiają się cysty w tkankach. Faza ta zwykle pozostaje utajona. Faza rozrostowa może skończyć się poważną choroba królików z wysoką śmiertelnością. W niektórych przypadkach dochodzi do powstania epidemii z wysoką zachorowalnościa i padnięciami
Przebieg choroby może być ostry lub przewlekły
Postać ostra: anoreksja, osowiałość, gorączka, śmierć po kilku dniach. Śmiertelność jest największa wśród ciężarnych i karmiących królic.
Postać przewlekła: prawie zawsze bezobjawowa, niekiedy występują objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Aby nie powodować paniki wśród osób posiadających króliki i koty warto wiedzieć:
- zarażony kot wydala oocysty tylko przez 2 tygodnie
- podawanie kotu wyłącznie ugotowanego mięsa i pozbawienie go kontaktu z innymi kotami ochroni go przed zakażeniem
- oocysty nie są inwazyjne od razu po wydaleniu przez kota a dopiero po kilku dniach (częste zmienianie żwirku w kuwecie i wyparzanie kuwety zapobiegną kumulowaniu się oocyst)
- oocysty są wrażliwe na środki czyszczące i na gorącą wodę (podstawowe zasady higieny uchronią przed zarażeniem zarówno królika jak i jego opiekuna).

Bezpośredni kontakt z królikami nie stwarza zagrożenia dla człowieka.

Odporność dotyczy kotów
U zakażonego kota w ciągu 2 tygodni wytwarza się odporność która powoduje zanik wydzielania oocyst z kałem i ten poziom odporności utrzymuje się w organizmie przez dłuższy czas. Może sie jednak zdarzyć, ze u wcześniej zarażonego kota dojdzie do wtórnej infekcji (znowu będzie wydalał oocysty z kałem). Przeważnie ma to miejsce w przypadku obniżenia odporności u kota lub długo po pierwotnym zakażeniu ( odpornośc nie pozostaje na całe życie).
Co do ludzi to sprawa nie jest taka prosta. Zakażenie płodu zależy nie tylko od czasu zakażenia ale i odporności matki.
Przenoszenie wertykalne-z matki na płód (przenikanie trofozoitów przez łożysko)jest możliwe w przypadkach:
*nabytej w czasie ciąży infekcji u matki o prawidłowej odporności
*bardzo rzadko: przekazanie zakażenia nabytego przez matkę o prawidłowej odporności przed zajściem w ciążę
*u kobiet z przewlekłą toksoplazmozą i deficytem odporności zakażenie często przekazywane jest płodowi

Każda kobieta ciężarna powinna przeprowadzić badanie krwi na toksoplazmy, najlepiej na początku ciąży, albo jeszcze przed planowaną ciążą.
* Obecność przeciwciał IgG oznacza, że inwazja nastąpiła dawno temu. Nie powinno dojść do kolejnego zakażenia, kobieta jest bezpieczna,
* Obecność przeciwciał IgM wskazuje na pierwsze zarażenie, trzeba podjąć leczenie,.
* brak przeciwciał z obu klas oznacza, że kobieta nie przebyła inwazji. Oznacza to, że zarażenie może nastąpić w każdej chwili. Konieczne jest więc powtórzenie badania krwi na obecność przeciwciał IgM przeciwko toksoplazmozie w szóstym miesiącu ciąży oraz na 6 - 7 tygodni przed terminem porodu. Jeśli wynik okaże się dodatni, należy natychmiast przystąpić do do leczenia, aby uniknąć uszkodzenia płodu.

*do góry*